Za pomocą jednego rachunku Saxo można korzystać z obu naszych platform.
Jak działają opcje put
Opcje
Najważniejsze wnioski:
- Opcja put daje nabywcy prawo do sprzedaży instrumentu bazowego po ustalonej cenie wykonania do dnia wygaśnięcia, ale nie nakłada obowiązku. Jako instrument pochodny, opcja wywodzi swoją wartość z ceny instrumentu bazowego, a nie z posiadania aktywa bazowego.
- Opcje put mają z natury „niedźwiedzi” charakter: zwykle kupuje się je, gdy oczekuje się spadku ceny instrumentu bazowego. Gdy cena rynkowa spadnie poniżej ceny wykonania, opcja zyskuje wartość wewnętrzną; o ostatecznym wyniku decydują jednak także zapłacona premia, prowizje oraz wartość czasowa.
- Na cenę opcji put wpływają m.in. cena instrumentu bazowego, cena wykonania, zmienność oraz czas do wygaśnięcia. Wraz z upływem czasu maleje wartość czasowa (tzw. time decay, czyli spadek wartości czasowej), natomiast wartość wewnętrzna występuje tylko wtedy, gdy opcja jest „w pieniądzu”, czyli gdy cena rynkowa jest niższa od ceny wykonania.
- Zakup opcji put można wykorzystać zarówno do spekulacji na spadki, jak i do zabezpieczenia istniejącej długiej pozycji. Taka strategia ogranicza potencjalną stratę do zapłaconej premii; należy jednak pamiętać, że opcje są złożone, mogą wygasnąć bez wartości i nie są odpowiednie dla każdego inwestora.
- Wystawienie (sprzedaż) opcji put to inna strategia: wystawca otrzymuje premię, ale bierze na siebie zobowiązanie do zakupu instrumentu bazowego, jeśli opcja zostanie wykonana. Opcje put pozostają popularnym narzędziem do zabezpieczenia (hedgingu), do gry na spadki lub do wejścia w pozycję przy określonej cenie, jednak ryzyko po stronie wystawcy może być znaczące.
Opcje put to jeden z dwóch głównych typów opcji (obok opcji call). Dzięki opcjom inwestor może w określonym horyzoncie czasowym uzyskać prawo do kupna lub sprzedaży instrumentu bazowego.
Jeśli szukasz alternatywy dla krótkiej sprzedaży akcji, czytaj dalej — wyjaśniamy, jak działają opcje put i jak można je wykorzystać jako element szerszej strategii.
Ważne: opcje to złożone instrumenty i wiążą się z istotnym ryzykiem. Możesz stracić całą zapłaconą premię (a wystawcy opcji mogą ponieść znaczne straty). Opcje nie są odpowiednie dla każdego inwestora.
Czym jest opcja put?
Opcja put to kontrakt, który daje posiadaczowi prawo do sprzedaży instrumentu bazowego po z góry ustalonej cenie, zwanej ceną wykonania. Kontrakt ma ograniczony czas trwania — w warunkach opcji określono datę wygaśnięcia.
To przeciwieństwo opcji call, która daje nabywcy prawo do zakupu instrumentu bazowego po z góry ustalonej cenie do dnia wygaśnięcia (lub w dniu wygaśnięcia — zależnie od stylu opcji).
Opcje put, podobnie jak opcje call, są instrumentami pochodnymi, ponieważ ich wartość zależy od ceny instrumentu bazowego. Wiele notowanych opcji na akcje (np. w USA) ma standardowy mnożnik 100 (co odpowiada 100 akcjom), ale wielkość kontraktu zależy od rynku i instrumentu; może się różnić w przypadku indeksów, towarów i walut, a także wskutek korekt wynikających z działań korporacyjnych. Do zakupu lub sprzedaży opcji put nie trzeba posiadać instrumentu bazowego.
Najważniejsze: opcja put daje prawo do sprzedaży instrumentu bazowego, a nie obowiązek. Inwestor nie musi z tego prawa korzystać — jeśli warunki są niekorzystne, może po prostu pozwolić opcji wygasnąć.
Koncepcja opcji put
Opcje put można kupować i sprzedawać za pośrednictwem brokera lub domu maklerskiego. Załóżmy, że oczekujesz, że cena akcji spółki ABC, obecnie na poziomie 50 USD, spadnie w nadchodzących miesiącach. Kupujesz więc opcję put z ceną wykonania 50 USD i terminem wygaśnięcia za trzy miesiące.
Po dwóch miesiącach cena akcji ABC spadła do 30 USD. Wartość wewnętrzna tej opcji wynosi 20 USD na akcję (50–30) bez uwzględnienia wartości czasowej. Rynkowa cena opcji jest co najmniej równa wartości wewnętrznej; różnicę stanowi wartość czasowa, zależna m.in. od zmienności i pozostałego czasu do wygaśnięcia.
Nabywca opcji płaci sprzedającemu premię, a broker może naliczać dodatkowe prowizje i opłaty w zależności od typu rachunku. Często prowizja jest naliczana za akcję. Jeśli twój broker pobiera 1 USD za akcję, to przy standardowym mnożniku 100 zapłacisz 100 USD prowizji za kontrakt. Tę kwotę (plus ewentualne inne opłaty) należy uwzględnić przy obliczaniu wyniku netto transakcji.
Co wpływa na cenę opcji put?
Na cenę opcji put wpływają przede wszystkim cena instrumentu bazowego, zmienność implikowana, czas do wygaśnięcia, stopy procentowe i oczekiwane dywidendy.
Przy pozostałych czynnikach niezmienionych, wartość czasowa zwykle maleje w miarę zbliżania się terminu wygaśnięcia — to tzw. erozja czasowa (time decay). Erozja czasowa stopniowo zmniejsza wartość czasową wraz z upływem czasu.
Wraz ze spadkiem wartości czasowej większe znaczenie zyskuje wartość wewnętrzna — różnica między ceną wykonania a bieżącą ceną instrumentu bazowego. W przypadku opcji put wartość wewnętrzna to cena wykonania minus cena instrumentu bazowego. Jeśli opcja jest „w pieniądzu” (ITM), ma wartość wewnętrzną; gdy jest „na pieniądzu” (ATM) lub „poza pieniądzem” (OTM), nie ma wartości wewnętrznej (choć nadal może mieć wartość czasową). Zamiast wykonać opcję, wielu inwestorów woli sprzedać ją przed wygaśnięciem lub zastosować inne strategie. Wybór strategii (w tym ewentualnie krótkiej sprzedaży) zależy od dostępności instrumentów, kosztów oraz indywidualnej tolerancji ryzyka.
Zakup opcji put
Pamiętaj — kupując opcję put, zakładasz spadek wartości instrumentu bazowego w okresie obowiązywania kontraktu. Zakup opcji put można wykorzystać jako zabezpieczenie (hedging), ale wiąże się to z kosztem w postaci premii i ryzykiem wygaśnięcia bez wartości. Jeśli cena instrumentu bazowego rośnie, wartość opcji put zwykle maleje i premia może nie zostać zrekompensowana zyskami — zależy to od wielkości pozycji, momentu wejścia w transakcję oraz zachowania rynku.
Załóżmy, że posiadasz już długą pozycję w instrumencie bazowym. Dokupienie opcji put może działać jak „ubezpieczenie” na wypadek spadków. Jeśli jednak cena instrumentu bazowego nadal rośnie zgodnie z założeniami, stratą pozostaje zapłacona premia za opcję put „poza pieniądzem” (OTM). Część tego kosztu może zostać pośrednio skompensowana zyskami z pozycji bazowej — ponownie, zależnie od wielkości pozycji, horyzontu i zachowania rynku.
Czy zakup opcji put jest tym samym, co krótka sprzedaż?
Zakup opcji put i krótka sprzedaż instrumentu bazowego to dwie „niedźwiedzie” strategie, ale różnią się ryzykiem i profilem wypłaty. Nabywca opcji put ma z góry ograniczoną maksymalną stratę — zasadniczo do zapłaconej premii, powiększonej o prowizje i opłaty. Wymogi dotyczące rachunku różnią się w zależności od brokera i jurysdykcji. Zazwyczaj wymagana jest zgoda na handel opcjami; niektórzy brokerzy wymagają również rachunku z dostępem do depozytu zabezpieczającego, nawet przy samym zakupie opcji.
Ich maksymalna strata jest zazwyczaj ograniczona do wpłaconej kwoty premia powiększonej o ewentualne prowizje i opłaty. Wymagania dotyczące konta różnią się w zależności od broker i jurysdykcji. Zakup opcje zazwyczaj wymaga zezwolenia na obrót tym instrumentem, a niektórzy brokerzy mogą wymagać posiadania rachunku z możliwością handlu na depozyt zabezpieczający nawet w przypadku zakupu opcji.
Z kolei krótka sprzedaż wiąże się z większym ryzykiem. Teoretycznie strata krótkiej pozycji może być nieograniczona — cena nie musi spadać i może rosnąć przez długi czas. Do tego dochodzą koszty finansowania (np. odsetki od wykorzystanego depozytu zabezpieczającego) oraz opłaty za pożyczanie akcji.
Zakup opcji put ogranicza stratę do zapłaconej premii, ale opcje pozostają złożone i ryzykowne, więc nie są dla każdego. Krótka sprzedaż również wiąże się z istotnym ryzykiem; narzędzia kontroli ryzyka (np. dobór wielkości pozycji, zlecenia stop-loss) mogą pomóc ograniczyć ryzyko, ale go nie eliminują, a na szybko zmieniających się rynkach wykonanie zleceń może być gorsze od oczekiwanego.
Wystawienie (sprzedaż) opcji put
Jeśli uważasz, że cena instrumentu bazowego w najbliższych miesiącach raczej wzrośnie lub przynajmniej się utrzyma, możesz rozważyć wystawienie opcji put. Jako wystawca otrzymujesz z góry ustaloną premię za kontrakt (zwykle w przeliczeniu na akcję) w zamian za przyjęcie zobowiązania wynikającego z kontraktu.
Trzeba jednak pamiętać, że po stronie wystawcy ryzyko finansowe jest większe. Wystawca opcji put może zostać przydzielony i zobowiązany do zakupu instrumentu bazowego, jeśli opcja zostanie wykonana (w przypadku niektórych opcji możliwe jest również wcześniejsze wykonanie — w zależności od stylu). W efekcie wystawca musi mieć na rachunku odpowiednie środki lub mieć przyznany dostęp do depozytu zabezpieczającego u brokera, aby sfinansować zakup instrumentu bazowego po cenie wykonania.
Opcję put zwykle wykonuje się tylko wtedy, gdy ma to ekonomiczny sens, a możliwość wykonania przed terminem zależy od stylu opcji. Jeśli posiadacz krótkiej pozycji w opcji put zostanie przydzielony (w wyniku wykonania opcji), sprzedający zostanie zobowiązany do zakupu instrumentu bazowego po cenie wykonania. Jeśli opcja wygaśnie bez wartości, wystawca zachowuje otrzymaną premię, pomniejszoną o koszty transakcyjne; w razie wcześniejszego zamknięcia pozycji, wynik zależy od ceny odkupu.
Wystawianie wielu opcji put zwiększa ekspozycję i potencjalne straty; wymagania i limity zależą od zasad dotyczących depozytu zabezpieczającego oraz polityki danego brokera.
Podsumowanie opcji put
- Opcje put dają nabywcy prawo do sprzedaży — a nie obowiązek — instrumentu bazowego po określonej cenie wykonania do dnia wygaśnięcia.
- Opcje put nakładają na wystawcę obowiązek zakupu — a nie prawo — instrumentu bazowego po cenie wykonania w przypadku wykonania i przydziału opcji.
- Cena opcji put zależy m.in. od ceny instrumentu bazowego, ceny wykonania, zmienności, czasu do wygaśnięcia, stóp procentowych i dywidend.
- Opcje put można kupować i sprzedawać na rynkach akcji, indeksów, towarów i walut.
- Nabywcy opcji put tracą, gdy cena instrumentu bazowego rośnie (przy pozostałych czynnikach niezmienionych).
- Wystawcy opcji put tracą, gdy cena instrumentu bazowego spada; potencjalna strata może być znacząca.