AI i ESG: oksymoron czy idealne połączenie?

W obszarze ładu korporacyjnego:

• Zarządzanie ryzykiem i zgodność z regulacjami: systemy AI potrafią skutecznie śledzić zmiany przepisów, sygnalizować ryzyko niezgodności, ograniczać błędy ludzkie oraz automatyzować raportowanie wskaźników i ujawnianie informacji ESG.
• Wykrywanie nadużyć i zwiększanie przejrzystości: modele uczenia maszynowego wykrywają anomalie w transakcjach finansowych i w danych dotyczących łańcuchów dostaw, co wzmacnia rozliczalność.
• Decyzje oparte na danych: AI dostarcza prognozy i wnioski analityczne wspierające decyzje zarządów i rad nadzorczych, pomagając utrzymać spójność z celami ESG i zapewnić długoterminową zrównoważoność.

Dlaczego to może być oksymoron?

Choć AI jest często przedstawiana jako wspierająca cele ESG, rzeczywistość jest bardziej złożona, a czasem wręcz sprzeczna. Technologia wiąże się z nieuniknionymi kompromisami i ryzykami, o których zbyt często się zapomina.

W obszarze środowiska:

• Zużycie zasobów: systemy AI są bardzo zasobożerne — do przetwarzania danych, trenowania modeli i chłodzenia centrów danych potrzebują ogromnych ilości energii i wody. Budzi to poważne obawy o zgodność z zasadami zrównoważonego rozwoju, bo ślad węglowy operacji AI na dużą skalę może dorównywać emisjom całych branż.
• Według niedawnych szacunków pojedyncze zapytanie do ChatGPT zużywa około dziesięć razy więcej energii niż wyszukiwanie w Google. Co więcej, według PBS (Public Broadcasting Service) ekspansja centrów danych wykorzystujących AI tylko w USA do 2030 roku może powodować dodatkową emisję rzędu 24–44 mln ton CO2 rocznie (co odpowiada wprowadzeniu na drogi dodatkowych 5–10 mln samochodów).

W obszarze społecznym:

• Utrata miejsc pracy: AI może prowadzić do znaczących redukcji etatów w wielu sektorach. Niekiedy technologia rozwija się szybciej niż pracownicy są w stanie się przekwalifikować, co utrudnia płynne przejście do nowych ról.
• Zaangażowanie poznawcze: badania, m.in. na MIT, wykazały istotne różnice w aktywności mózgu między osobami intensywnie korzystającymi z AI a tymi, które z niej nie korzystają. Wyniki sugerują, że nadmierne poleganie na AI może obniżać zaangażowanie poznawcze, co może negatywnie odbijać się na kreatywności, pamięci, rozwiązywaniu problemów, myśleniu krytycznym i procesie decyzyjnym.
• Relacje społeczne: wraz z upowszechnieniem AI pojawia się obawa, że ludzie — zwłaszcza osoby bardziej wrażliwe — mogą coraz chętniej wybierać „przyjaciół” AI zamiast relacji w świecie rzeczywistym. W skrajnych przypadkach wiązano nadmierne poleganie na AI z izolacją emocjonalną i autoagresją. W USA złożono pozew, w którym zarzucono, że chatbot Character.AI miał zachęcać 14‑letniego chłopca do zrobienia sobie krzywdy.
• Uprzedzenia i sprawiedliwość: AI generuje dylematy etyczne sprzeczne z zasadami ESG. Uprzedzenia algorytmiczne, naruszenia prywatności i inwigilacja podważają równość społeczną i prawa człowieka. Ryzyka te ujawniały się m.in. w dyskryminujących algorytmach rekrutacyjnych oraz inwazyjnych praktykach pozyskiwania danych.
• Deepfaki i szkodliwe treści: AI może tworzyć niezwykle przekonujące deepfaki, w tym poniżające lub zniesławiające przedstawienia konkretnych grup, np. kobiet. To utrwala szkodliwe stereotypy, sprzyja dyskryminacji i może powodować szkody reputacyjne oraz emocjonalne.

W obszarze ładu korporacyjnego:

• Nieprzejrzystość AI: brak przejrzystości decyzji podejmowanych przez algorytmy (tzw. problem „czarnej skrzynki”) rodzi poważne wyzwania etyczne i zarządcze. Procesy decyzyjne AI nie są dostatecznie jawne, łatwe do interpretacji ani w pełni audytowalne, co utrudnia pociąganie do odpowiedzialności.

Wnioski

Niniejsza treść jest materiałem marketingowym i nie powinna być traktowana jako porada inwestycyjna. Instrumenty finansowe wiążą się z ryzykiem, a wyniki osiągnięte w przeszłości nie stanowią gwarancji przyszłych wyników.

Instrumenty wymienione w tej treści, jeśli istnieją, mogą być emitowane przez partnera, od którego Saxo otrzymuje opłaty promocyjne, płatności lub retrocesje. Chociaż Saxo może otrzymywać wynagrodzenie z tytułu tych partnerstw, wszystkie treści są tworzone w celu dostarczania klientom cennych informacji i inwestycji opcje.