Ryzyko pogodowe powraca: El Niño zagraża uprawom, sieciom energetycznym i kopalniom

Rolnictwo pozostaje w centrum uwagi

Rynki rolne zwykle jako pierwsze reagują na rozwój El Niño, ponieważ pogoda ma bezpośredni wpływ na plony. Na pierwszym planie pozostaje ryż. Słabsze opady monsunowe w Indiach i w części Azji Południowo‑Wschodniej szybko pogarszają perspektywy zbiorów tej uprawy, kluczowej dla bezpieczeństwa żywnościowego na wielu rynkach wschodzących. Jeśli warunki wegetacji pogorszą się, mogą powrócić ograniczenia eksportowe, podobne do tych z wcześniejszych okresów napięć podażowych.

Perspektywy dla cukru są bardziej złożone. Suchsza pogoda w Indiach i Tajlandii może ograniczyć produkcję, podczas gdy zbyt intensywne opady w części Brazylii utrudniają zbiory i obniżają zawartość cukru w trzcinie cukrowej. Efekt? Częściej występuje większa zmienność cen niż wyraźny jednokierunkowy trend.

Kawa i kakao również są pod lupą. Produkcja kawy robusta w Wietnamie i Indonezji jest szczególnie wrażliwa na upał i suszę, a producenci kakao w Afryce Zachodniej mierzą się zarówno z ryzykiem nadmiernych opadów, jak i późniejszego stresu cieplnego. Z uwagi na i tak już niskie zapasy na wielu rynkach surowców rolnych zakłócenia pogodowe mogą mieć nieproporcjonalnie duży wpływ na ceny.

Nie wszystkie rynki rolne mają jednak niekorzystne perspektywy. Argentyna jest jednym z nielicznych dużych beneficjentów El Niño – obfitsze opady często wspierają tam plony soi, kukurydzy i pszenicy. To istotny czynnik równoważący obawy o produkcję w innych regionach. Ameryka Północna należy do obszarów, w których El Niño przynosi jedne z najbardziej wyraźnych zmian we wzorcach pogodowych: południowe stany USA oraz Kalifornia zwykle doświadczają zim chłodniejszych i zdecydowanie wilgotniejszych niż przeciętnie, natomiast północne stany USA i Kanada częściej odnotowują zimy cieplejsze, łagodniejsze i suchsze, co może obniżać zużycie gazu ziemnego.

Globalne ceny żywności wskazują na solidną podaż przed nadejściem El Niño

Indeks cen żywności FAO (Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa), oparty na 73 notowaniach cen w pięciu grupach towarowych, wzrósł w ciągu ostatniego roku o około 2%. Wzrost cen zbóż, mięsa i olejów roślinnych został częściowo zrównoważony spadkami cen cukru i produktów mlecznych. Po skoku cen związanym z konfliktem między Rosją a Ukrainą w 2022 r. globalna produkcja żywności utrzymywała się na solidnym poziomie, a zapasy pozostawały na ogół wystarczające, co przełożyło się na względną stabilność cen w głównych kategoriach żywności.

Metale w obliczu ryzyk pogodowych i energetycznych

Choć podczas epizodów El Niño najwięcej uwagi zwykle przyciąga rolnictwo, rynki metali również mogą doświadczać poważnych zakłóceń. Szczególnie narażona wydaje się miedź. Chile, największy producent miedzi na świecie, stoi w obliczu podwyższonego ryzyka ulewnych opadów, powodzi i osuwisk, które mogą zakłócać wydobycie w kopalniach, transport i logistykę eksportową. Jednocześnie Zambia pozostaje wrażliwa na niedobory energii w czasie suszy, ponieważ w dużej mierze opiera się na hydroenergetyce. Mniejsza dostępność energii elektrycznej może ograniczać wydobycie i moce przerobowe.

Aluminium i cynk stają w obliczu innych wyzwań. Wiele hut w chińskiej prowincji Junnan w dużym stopniu opiera się na hydroenergetyce, co czyni produkcję podatną na zakłócenia w okresach suszy i niskiego poziomu wody w zbiornikach. W przeszłości niedobory mocy wytwórczych spowodowane pogodą wymuszały ograniczenia produkcji, co skutkowało zacieśnieniem podaży i wsparciem cen.

Producenci litu w Ameryce Południowej mogą z kolei zmagać się z zakłóceniami operacyjnymi wywołanymi wyjątkowo obfitymi opadami. Perspektywy dla rudy żelaza są bardziej niejednoznaczne: warunki w Australii i północnej Brazylii mogą się poprawić, natomiast nadmierne deszcze w południowej Brazylii mogą okresowo tworzyć wąskie gardła w transporcie i logistyce.

W czasie gdy na wielu rynkach metali przemysłowych zapasy są niskie, a popyt rośnie wraz z trendem elektryfikacji, zakłócenia dostaw spowodowane pogodą mogą dodatkowo zaostrzać napięcia podażowe.

Popyt na energię i niezawodność sieci — na pierwszym planie

Wpływ El Niño wykracza poza ryzyka podażowe i obejmuje również popyt. Wysokie temperatury w wielu częściach Azji zwiększają zużycie energii elektrycznej, przede wszystkim za sprawą większego zapotrzebowania na klimatyzację. Może to mieć istotny wpływ, biorąc pod uwagę dominujący udział regionu w globalnym zużyciu energii elektrycznej.

Jednocześnie susza może ograniczać produkcję energii w hydroelektrowniach, zmuszając spółki energetyczne do większego polegania na alternatywnych źródłach. Taka kombinacja rosnącego popytu i niższej produkcji hydroenergetycznej w przeszłości zwiększała zużycie węgla energetycznego i gazu ziemnego w kilku krajach Azji. Szczególnie interesujące są perspektywy dla gazu: ostatnie zakłócenia podaży na Bliskim Wschodzie wpływały na globalne przepływy LNG, w tym na wysyłki z kluczowych eksporterów, takich jak Katar. Jeśli pogoda dodatkowo podbije popyt, ceny gazu mogą znaleźć wsparcie, gdy Europa i Azja będą konkurować o dostępne ładunki — Europa, aby uzupełnić zapasy przed zimą, a Azja, aby zaspokoić rosnący sezonowy popyt.

Skala wpływu nie będzie jednak jednolita. Kraje z bardziej zdywersyfikowanymi miksami energetycznymi mogą stosunkowo łatwo złagodzić wstrząs, podczas gdy regiony silnie zależne od hydroenergetyki pozostają bardziej wrażliwe. Bilans ryzyk wskazuje na wyższy popyt na energię elektryczną i większe zużycie paliw w okresie, gdy bezpieczeństwo energetyczne wciąż jest priorytetem wielu rządów.

Pogoda dołącza do geopolityki jako czynnik rynkowy

Rynki surowcowe przez znaczną część ostatnich lat reagowały na wojny, sankcje, zakłócenia łańcuchów dostaw i zmieniające się oczekiwania dotyczące stóp procentowych. Powrót El Niño to kolejna warstwa niepewności.

Kluczowy wniosek nie polega na tym, że wszystkie ceny surowców wzrosną. Bardziej prawdopodobne jest zwiększenie rozbieżności cenowych i zmienności między rynkami. Regiony zależne od opadów i hydroenergetyki lub dysponujące wrażliwą infrastrukturą transportową są najbardziej narażone, podczas gdy część producentów może wręcz zyskać na zmianach wzorców pogodowych.

W nadchodzących miesiącach dla inwestorów na rynkach surowcowych, traderów i konsumentów kluczowe będzie tempo nasilania się obecnego epizodu El Niño oraz to, czy zmiany pogodowe zaczną przekładać się na wyraźne zakłócenia w uprawach, działalności kopalń i systemach energetycznych. Po kilku względnie spokojnych pod względem pogody latach ryzyko pogodowe ponownie staje się jednym z kluczowych czynników – obok geopolityki i makroekonomii – napędzających ceny surowców.