Financiële kengetallen: Wat is cashflow (of kasstroom), en hoe verschilt het van de nettowinst?

Dit betreft een marketinguiting.

Dit artikel is onderdeel van onze serie over fundamentele analyse. De volledige serie kunt u vinden in het platform via ons thema Fundamentele Analyse.

---

In het kort

• Nettowinst en cashflow zijn niet hetzelfde: winst gaat over opbrengsten en kosten, cashflow over geld dat daadwerkelijk binnenkomt of uitgaat.
• Een bedrijf kan winst maken zonder positieve cashflow, en andersom.
• Veranderingen in het werkkapitaal hebben grote invloed op de operationele kasstroom.
• Beleggers en analisten kijken daarom niet alleen naar winst, maar ook naar toekomstige kasstromen.

---

Geld in het laatje: nettowinst versus cashflow

In eerdere artikelen bespraken we al kengetallen als solvabiliteit en rentabiliteit, dividend en dividendrendement en het Graham Number. Een ander belangrijk kengetal is de cashflow, oftewel de kasstroom van een bedrijf. Dit begrip hangt samen met de nettowinst, maar betekent niet hetzelfde. Een onderneming kan namelijk winst maken zonder dat er veel geld binnenkomt. Andersom kan een bedrijf tijdelijk verlies draaien, terwijl de kasstroom positief blijft.

Wat is cashflow?

Cashflow – of in het Nederlands kasstroom – geeft aan hoeveel geld een onderneming ontvangt en uitgeeft in een bepaalde periode of binnen een project. Geld dat binnenkomt zorgt voor een positieve cashflow. Geld dat het bedrijf verlaat leidt tot een negatieve cashflow.

Veel ondernemingen publiceren naast de balans en winst-en-verliesrekening ook een kasstroomoverzicht. Daarin staat hoe het geld zich door het bedrijf beweegt.

Bij cashflow is het belangrijk onderscheid te maken tussen:

• kosten en opbrengsten;
• uitgaven en ontvangsten.

De nettowinst wordt berekend op basis van kosten en opbrengsten. De cashflow draait juist om daadwerkelijke betalingen en ontvangsten.

Kosten zijn niet altijd uitgaven

Wat is nu volgens de boekhouder het verschil tussen kosten en uitgaven en opbrengsten en ontvangsten?

Stel dat een onderneming een product op rekening verkoopt. Op dat moment ontstaat een opbrengst, maar het geld is nog niet ontvangen. Er is dus wel winst, maar nog geen positieve cashflow.

Hetzelfde geldt voor inkopen. Zodra een bedrijf goederen of diensten afneemt, ontstaan kosten. De daadwerkelijke uitgave vindt pas plaats wanneer de factuur wordt betaald.

Daarnaast bestaan er kosten zonder directe uitgaven, zoals afschrijvingen. Of uitgaven die geen kosten zijn, zoals investeringen of aflossingen op leningen.

Ook bij het afsluiten van een lening ontstaat een verschil. Het bedrijf ontvangt geld en krijgt dus een positieve cashflow. Toch is dit geen opbrengst, omdat daar een toekomstige terugbetalingsverplichting tegenover staat.

Operationele cashflow en werkkapitaal

In de boekhoudkundige wereld worden twee begrippen voor cashflow gebruikt: de operationele cashflow en de vrije cashflow.

De operationele cashflow

De operationele cashflow is gebaseerd op de EBIT, gecorrigeerd voor veranderingen in het werkkapitaal. Werkkapitaal is het verschil tussen:

• vlottende activa, zoals voorraden, debiteuren (bijvoorbeeld klanten die nog moeten betalen) en liquide middelen, en
• de vlottende passiva, oftewel vreemd vermogen, zoals kortlopende schulden en crediteuren (vaak leveranciers die nog betaald moeten worden).

Positief of negatief werkkapitaal

Er zijn twee mogelijke situaties:

• positief werkkapitaal: vlottende activa zijn hoger dan vlottende passiva.
  Een positief werkkapitaal ontstaat bijvoorbeeld wanneer voorraden en openstaande facturen hoog zijn, terwijl leveranciers snel betaald worden. In dat geval zit veel geld vast in het bedrijf.
• negatief werkkapitaal: vlottende passiva zijn hoger dan vlottende activa.
  Wanneer het werkkapitaal afneemt, komt juist geld vrij. Dat gebeurt bijvoorbeeld doordat voorraden worden verkocht, klanten sneller betalen of leveranciers later betaald worden.

Het werkkapitaal kan theoretisch precies neutraal zijn maar dat komt in de praktijk eigenlijk nooit voor.

Verlies en toch een positieve kasstroom

Tijdens economische crises komt het regelmatig voor dat bedrijven verlies maken, terwijl de operationele kasstroom positief blijft. Dat gebeurt vaak doordat veel geld vrijkomt uit het werkkapitaal.

Een onderneming kan dus verlies maken én toch positieve cashflow hebben; of juist winst maken én tegelijkertijd een negatieve cashflow tonen. Daarom geeft alleen de winst geen volledig beeld van de financiële gezondheid van een bedrijf.

Voorbeeld van een operationele kasstroom

Post	Bedrag
Omzet	100
Inkoopwaarde en grondstoffen	-45
Huur- en personeelskosten	-25
EBITDA	30
Afschrijvingen materiële activa	-5
Afschrijvingen immateriële activa	-4
EBIT	21
Vlottende activa
Toename voorraden	-8
Toename debiteuren	-9
Vlottende passiva
Toename crediteuren	+3
Operationele kasstroom	7

De stijging van voorraden en debiteuren zorgt ervoor dat geld vastzit in het bedrijf. Daardoor ligt de operationele kasstroom lager dan de EBIT.

Wat is vrije kasstroom / vrije cashflow?

Naast operationele cashflow bestaat ook de vrije cashflow. Deze wordt berekend door investeringen af te trekken van de operationele kasstroom. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om investeringen in machines en gebouwen, software of andere vaste activa. Wanneer een onderneming onderdelen verkoopt, levert dat juist extra geld op en stijgt de vrije kasstroom.

De invloed van financiering

Ook financieringsactiviteiten beïnvloeden de kasstromen. Een emissie van aandelen is positief voor de vrije kasstroom, terwijl een inkoop van eigen aandelen juist negatief is. Ook een uitgifte van een obligatielening brengt geld in kas, terwijl een aflossing van een lening de vrije kasstroom verlaagt.

Deze transacties beïnvloeden de hoeveelheid beschikbare cash, maar zeggen niet direct iets over de winstgevendheid.

Waarom cashflow zo belangrijk is voor beleggers

Winst blijft een belangrijke maatstaf, maar is sterk afhankelijk van boekhoudkundige regels. Cashflow laat zien hoeveel geld daadwerkelijk beschikbaar is.

Voor snelgroeiende bedrijven kan dat verschil groot zijn. Door stijgende voorraden en openstaande facturen kan de kasstroom tijdelijk zwak zijn, terwijl de winstontwikkeling juist positief oogt.

Daarom kijken beleggers bij de waardering van aandelen niet alleen naar winstcijfers, maar ook naar de verwachte toekomstige kasstromen. Uiteindelijk draait het er immers om dat er daadwerkelijk geld in het laatje komt. Hoe lastig het soms ook is een inschatting daar van te maken!

Leer meer over fundamentele analyse + terugkijkwebinar

Leer meer over ons thema Fundamentele Analyse in het platform. Ook kunt u ons recente webinar terugkijken, waarin Niels Koerts (o.a. StockWatch en BeursCafé) samen met onze beleggerstrainer Hans Oudshoorn uitlegt hoe hij als fundamenteel analist te werk gaat en zijn aandelen selecteert. 

=> Kijk webinar terug: Fundamentele analyse met Niels Koerts - Koers houden in de chaos

Dit artikel maakt deel uit van onze serie over fundamentele analyse. Lees verder via:

• Financiële kengetallen 1: solvabiliteit en rentabiliteit
• Financiële kengetallen 2: winst per aandeel en koers-winstverhouding
• Financiële kengetallen 3: dividend & dividendrendement uitgelegd
• Financiële kengetallen 4: het Graham Number