Outrageous Predictions
België legt strategische cacaovoorraad aan in Grote Choco Kluis (GCK)
Ole Hansen
Hoofd Grondstoffenstrategie
Saxo Group
Elektrische voertuigen (EV’s) staan centraal bij autofabrikanten, overheden en investeerders. Wereldwijde merken stappen af van benzine en diesel, terwijl startups werken aan de volgende generatie batterijen en laadsystemen. De transitie versnelt en kapitaal stroomt naar elke schakel in de EV-toeleveringsketen.
Voor beleggers betekent deze verschuiving naar elektrische voertuigen specifiek een herwaardering van de wereldwijde auto-industrie, energiesystemen en grondstoffen. Van lithiumwinning en accuproductie tot slimme voertuigen en laadinfrastructuur: EV’s bepalen langetermijntrends in meerdere sectoren en trekken belangstelling van institutionele fondsen, durfkapitaal en particuliere beleggers.
De overstap naar elektrische voertuigen is niet langer theoretisch. Hij is nu al verankerd in het overheidsbeleid, de strategieën van autofabrikanten en de verwachtingen van beleggers. Verschillende landen in Europa, China en Noord-Amerika hebben doelen gesteld om de verkoop van nieuwe auto’s met een verbrandingsmotor (ICE) te beperken of uit te faseren, meestal tussen 2030 en 2035. Hoewel niet alle doelen al wettelijk bindend zijn, worden ze ondersteund door regelgevende prikkels, subsidies voor infrastructuur en emissienormen.
Ook de kostenontwikkelingen veranderen. De accukosten zijn het afgelopen decennium sterk gedaald, waardoor EV’s in veel segmenten concurrerender zijn geworden. Hoewel de prijzen tijdelijk stegen door knelpunten in de toeleveringsketen, blijft de langetermijntrend dalend. In combinatie met een grotere actieradius, snellere laadtijden en meer keuze voor de consument worden EV’s steeds aantrekkelijker, vooral in landen waar de brandstofprijzen hoog zijn of waar emissieregels verbrandingsvoertuigen beperken.
Maar het is niet alleen een consumentverhaal. Voor overheden zijn EV’s onmisbaar om klimaatdoelen te halen en energieonafhankelijk te worden. Voor fabrikanten is het een fundamentele verandering in hoe voertuigen worden ontworpen en geproduceerd. En voor beleggers is het een herstructurering van een sector ter waarde van biljoenen dollars, met gevolgen voor batterijen, halfgeleiders, nutsbedrijven en kritieke mineralen.
Toch zijn er nog uitdagingen: in veel regio’s schiet de laadinfrastructuur nog tekort en moet het elektriciteitsnet worden aangepast om de hogere energiebehoefte aan te kunnen. Maar de richting is duidelijk. De auto-industrie gaat elektrisch, sneller in sommige markten dan in andere, maar wereldwijd en onomkeerbaar.
De wereldwijde verkoop van elektrische voertuigen is sneller gegroeid dan voorspeld. In 2024 werd wereldwijd de verkoop van volledig elektrische en plug-in hybride voertuigen meer dan 17 miljoen exemplaren, wat een stijging van 25% betekent ten opzichte van het voorgaande jaar. Deze groei werd gedreven door een stijging van 36,5% in de Chinese EV-verkoop, goed voor 11 miljoen voertuigen. Volgens het Internationaal Energieagentschap (IEA) zal de wereldwijde verkoop van EV’s naar verwachting oplopen tot 45 miljoen in 2030, wat gelijkstaat aan ongeveer 35% van alle autoverkopen.
De elektrificatie gaat verder dan alleen personenauto’s. In opkomende markten winnen elektrische tweewielers en driewielers terrein, met de verwachting dat wereldwijd meer dan 90% van de verkoop in 2040 elektrisch zal zijn. Ook de verduurzaming van bedrijfsvoertuigen (met name bestelwagens, vrachtwagens en bussen) zet door. Door deze brede uitrol van EV’s ontstaat er een enorme economische kans: de totale waarde van EV-verkopen in alle segmenten zou in 2030 kunnen oplopen tot 9 biljoen USD en zelfs 63 biljoen USD in 2050.
Deze schaalvergroting verandert het concurrentielandschap. Bestaande autofabrikanten haasten zich om hun aanbod aan elektrische voertuigen uit te breiden, terwijl startups in zowel hardware als software specifieke niches binnen de EV-toeleveringsketen bedienen.
Beleggingskansen in elektrische voertuigen gaan tegenwoordig verder dan alleen autofabrikanten. Hoewel grote producenten een centrale positie innemen in de markt, trekt het bredere ecosysteem – van accu’s tot laadnetwerken – steeds meer aandacht van beleggers. Fabrikanten van batterijen spelen hierin een cruciale rol, en beleggers richten zich op bedrijven wereldwijd die westerse en Aziatische autofabrikanten voorzien van de benodigde onderdelen. Bovendien neemt de interesse in mijnbouwbedrijven toe, omdat de productie van voertuigen sterk afhankelijk is van grondstoffen als lithium, nikkel en kobalt.
Ook de laadinfrastructuur groeit snel om aan de stijgende vraag te voldoen. Dit omvat bedrijven die openbare en commerciële netwerken bouwen, maar ook halfgeleiderbedrijven die essentiële componenten leveren voor stroomconversie, accusturing en aandrijfsystemen.
Software- en energiebeheersystemen vormen een ander groeigebied. Bedrijven die tools ontwikkelen voor vlootoptimalisatie, batterijanalyse en vehicle-to-grid-integratie winnen terrein, vooral in de commerciële transport- en logistieke sector.
De EV-sector zal naar verwachting blijven groeien, maar niet alle onderdelen zullen evenveel profiteren. Businessmodellen, marges en de toegang tot grondstoffen bepalen welke bedrijven winstgevend kunnen opschalen. Voor de meeste beleggers blijft diversificatie over verschillende onderdelen van de waardeketen de meest praktische manier om risico te verminderen in deze snel evoluerende industrie.
Enkele veelvoorkomende beleggingskansen in het EV-ecosysteem zijn:
Elektrische voertuigen veranderen de manier waarop de auto-industrie auto’s ontwerpt, produceert en verkoopt. Traditionele fabrikanten stappen geleidelijk af van verbrandingsmotoren en richten zich op elektrische en hybride platforms. Deze verschuiving vereist nieuwe toeleveringsketens, het heropleiden van medewerkers en grote investeringen in het aanpassen van fabrieken.
De snelheid van deze verandering verschilt per regio en per bedrijf, maar de richting staat vast. Bedrijven als Volkswagen, Ford en General Motors hebben miljarden dollars geïnvesteerd om hun aanbod aan elektrische voertuigen uit te breiden. Tegelijkertijd winnen bedrijven als Tesla (van meet af aan gericht op volledig elektrische modellen) en snelgroeiende Chinese fabrikanten zoals BYD marktaandeel dankzij nieuwe productiesystemen, software-integratie en directe verkoopmodellen aan de consument.
Deze verandering draait niet alleen om de aandrijflijn. Nu meer voertuigen verbonden en digitaal aangestuurd zijn, speelt software een grotere rol. Functionaliteiten zoals het monitoren van accuprestaties, externe diagnoses en updates in de auto verschuiven de nadruk van mechanische complexiteit naar digitale platforms. Dat's aan het veranderen wat bedrijven een concurrentievoordeel geeft.
De opkomst van elektrische voertuigen weerspiegelt een bredere industriële heroriëntatie. Bestaande autofabrikanten passen hun jarenlange strategieën aan, terwijl nieuwe spelers de mogelijkheden van het moderne voertuig opnieuw definiëren. De bedrijven die zich het snelst weten aan te passen, bepalen naar verwachting de volgende generatie marktleiders.
De sector van elektrische voertuigen blijft groeien, maar investeren in EV’s brengt aanzienlijke risico’s met zich mee. De belangrijkste zijn:
De productie van elektrische voertuigen is sterk afhankelijk van een beperkt aantal kritieke mineralen, zoals lithium, kobalt en nikkel. Deze grondstoffen komen vooral uit een klein aantal landen, wat de toeleveringsketen kwetsbaar maakt voor geopolitieke risico’s en schommelingen in de wereldhandel. Hoewel de prijzen van mineralen in de loop van de tijd kunnen variëren, blijven uitdagingen zoals financieringsbeperkingen en projectvertragingen de sector beïnvloeden. Deze problemen raken niet alleen de mijnbouwactiviteiten, maar ook autofabrikanten die rekenen op stabiele en voorspelbare materiaalkosten voor hun langetermijnstrategie.
Optimisme onder beleggers heeft de waarderingen in het EV-ecosysteem opgedreven, soms vooruitlopend op de daadwerkelijke winst of leveringscijfers. Verschillende bekende bedrijven hadden moeite om aan de verwachtingen te voldoen, wat leidde tot sterke correcties op de markt. Met een strakker monetair beleid en hogere financieringskosten zijn vooral bedrijven die afhankelijk zijn van toekomstige groei zonder winst op korte termijn extra kwetsbaar.
Naarmate meer bedrijven de EV-markt betreden, neemt de prijsconcurrentie toe, met name in het instap- en middensegment. Fabrikanten verlagen prijzen om marktaandeel te behouden, waardoor marges overal onder druk komen te staan. Deze dynamiek geldt zeker in regio’s waar subsidies worden afgebouwd of de vraag afneemt.
Startups in EV-batterijen, software en laadinfrastructuur blijven risicovol. De commercialisering verloopt in veel gevallen trager dan verwacht en de financiering is de afgelopen jaren afgenomen. Bedrijfsmodellen zijn nog volop in ontwikkeling en de tijdslijnen naar winstgevendheid zijn onzeker, wat leidt tot ontslagen, koerswijzigingen en in sommige gevallen zelfs het verlaten van de markt.
Overheidssteun, zoals belastingvoordelen, verbruikseisen en emissiedoelstellingen, heeft een grote rol gespeeld bij de adoptie van EV’s. Elke terugdraaiing, vertraging of inconsistentie in deze beleidsmaatregelen kan direct van invloed zijn op de vraag van consumenten, de productiekosten en de langetermijnplannen van fabrikanten en toeleveranciers.
De uitrol van laadinfrastructuur verloopt nog ongelijkmatig. In sommige regio’s is het openbare oplaadnetwerk onvoldoende om grootschalige adoptie te ondersteunen, vooral buiten stedelijke gebieden. Het achterblijven van infrastructuur kan de EV-adoptie vertragen en de groei beperken van bedrijven die mikken op een snelle toename van het aantal elektrische voertuigen.
De EV-sector ontwikkelt zich in hoog tempo. Accuchemie, laadstandaarden en softwareplatforms zijn continu in beweging. Bedrijven die inzetten op de verkeerde technologie kunnen achterop raken. Tegelijkertijd leiden zorgen over slijtage van accu’s, snelle modelvernieuwing en dalende prijzen voor nieuwe auto’s tot druk op de tweedehandswaarden, wat gevolgen heeft voor leasing en de doorverkoopmarkt.
Overheidsbeleid heeft een centrale rol gespeeld bij het versnellen van de adoptie van elektrische voertuigen. Overheden hebben financiële prikkels, regulerende doelstellingen en financiering voor infrastructuur geboden om de overstap van verbrandingsmotoren te stimuleren.
In de Verenigde Staten heeft de Inflation Reduction Act belastingvoordelen van maximaal 7.500 USD geïntroduceerd voor in aanmerking komende elektrische voertuigen, samen met forse subsidies voor binnenlandse accuproductie, de winning van essentiële mineralen en projecten voor schone energie. Door strengere regels voor herkomst en assemblage is het aantal modellen dat in aanmerking komt echter afgenomen.
In Europa worden vlootbrede CO₂-doelstellingen gesteund door een mix van overheidssubsidies en investeringen in infrastructuur. In sommige markten, waaronder Duitsland en het Verenigd Koninkrijk, heeft een verlaging van aanschafsubsidies geleid tot een tragere groei in de verkoop van elektrische voertuigen.
China heeft zich vanuit beleidsmatig oogpunt ontpopt als een van de meest stimulerende landen voor elektrische voertuigen. Naast eerdere aankooppremies omvatten doorlopende maatregelen emissiecredits, staatsgefinancierde financiering, overheidsopdrachten en grootschalige investeringen in lokale toeleveringsketens en binnenlandse merken. De focus van het beleid is verschoven van het aanjagen van de consumentenvraag naar het consolideren van de nationale koppositie in de productie van elektrische voertuigen.
Toch zijn stimulansen niet gegarandeerd. Naarmate markten volwassen worden en overheidsbudgetten onder druk komen te staan, verminderen of herdefiniëren sommige overheden hun steun. De beleggingsvooruitzichten hangen af van hoe duidelijk en consequent het beleid wordt uitgevoerd. Bedrijven die actief zijn op meerdere markten moeten alert blijven op veranderende regels en hun naleving en marktstrategieën daarop afstemmen.
Elektrische voertuigen worden vaak gepresenteerd als een oplossing voor het klimaat, maar hun milieu-impact hangt af van verschillende factoren: de manier waarop elektriciteit wordt opgewekt, hoe accu’s worden geproduceerd en hoe het stroomnet zich aanpast aan de stijgende vraag.
Batterij-elektrische voertuigen stoten geen uitlaatgassen uit — ze veroorzaken geen directe emissies tijdens het rijden, wat helpt om luchtvervuiling en uitstoot van broeikasgassen te verminderen, vooral in steden of landen met strikte luchtkwaliteitsnormen. Het klimaatvoordeel wordt groter wanneer EV’s worden opgeladen met koolstofarme energiebronnen zoals wind, zon, waterkracht of kernenergie in plaats van stroom uit fossiele brandstoffen.
Toch vraagt de productie van accu’s veel energie en zijn er grondstoffen nodig zoals lithium, nikkel en kobalt. Hierdoor ligt de productievoetafdruk van EV’s in eerste instantie hoger dan die van traditionele voertuigen. Op de lange termijn neemt dit verschil af. De meeste levenscyclusanalyses laten zien dat EV’s over hun totale levensduur aanzienlijk minder CO₂ uitstoten dan auto’s met een verbrandingsmotor, vooral in regio’s met een schonere energiemix.
Ook de impact op het stroomnet speelt mee. De huidige mate van EV-adoptie is beheersbaar, maar grootschalige toename kan het lokale elektriciteitsnet belasten als het laden niet goed wordt gepland. Om dit te beheersen investeren nutsbedrijven en beleidsmakers in slim laden, dal- en piektarieven en nieuwe vehicle-to-grid-technologieën. In landen met een sterke hernieuwbare energievoorziening kunnen EV’s uiteindelijk helpen om het net in balans te houden door overtollige stroom tijdens daluren op te nemen.
Naarmate de adoptie groeit, verschuift de milieukwestie van "Zijn EV’s beter?" naar "Hoe schoon is het energiesysteem waar ze op draaien?" Het antwoord is afhankelijk van de decarbonisatie van het stroomnet, innovatie in accu’s en hoe het laden wordt geïntegreerd in breder energiebeleid.
De transitie naar elektrische voertuigen is niet langer speculatief, maar strategisch. EV’s vormen de vraag naar grondstoffen om, verstoren traditionele productie, stimuleren innovatie in halfgeleiders en software en zorgen voor investeringen in stroomnetten en laadinfrastructuur.
Toch zal niet elk bedrijf dat met EV’s te maken heeft, succesvol zijn. Druk op winstmarges, wisselende grondstofprijzen en veranderende overheidsstimulansen zorgen voor duidelijke winnaars en verliezers. Als je je EV-blootstelling wilt vergroten, is het raadzaam om naar de hele EV-waardeketen te kijken — van accu’s tot grondstoffen, software en infrastructuur — en de markt te benaderen met diversificatie, selectiviteit en een langetermijnvisie.