Welke impact heeft volatiliteit op opties en de onderliggende markt?

Welke impact heeft volatiliteit op opties en de onderliggende markt?

Optie 10 minuten leestijd
Saxo Be Invested

Saxo Nederland

Dit betreft een marketinguiting

Let op: Opties – en dus ook mini-opties – zijn risicovolle, complexe producten en vereisen kennis, beleggingservaring en in veel toepassingen een hoge risicoacceptatie. Wij adviseren u, voordat u in opties belegt, zich goed te informeren over de werking en risico’s en de kennis- en ervaringstoets te doorlopen. Verdiept u zich dus verder met dit artikel en andere artikelen uit ons thema Beginnen met opties, of kijk het webinar Beginnen met opties terug.



In dit artikel beschrijven we wat de potentiële impact kan zijn van optieposities op de onderliggende markt. Om het mechanisme goed helder te krijgen worden eerst een paar kernbegrippen uitgelegd. Dit zijn volatility, delta’s en premie long versus premie short posities. En hoe tot slot alles min of meer bij elkaar komt bij de sterke toename in de handel in (zeer) kortlopende opties op de belangrijkste Amerikaanse aandelenindex, de S&P500.


Wat zijn historische volatility en implied volatility?

De historische volatility is gebaseerd op het koersbewegingen uit het verleden. Het wordt ook wel de gerealiseerde volatility genoemd. Volatility geeft inzicht in de beweeglijkheid van een onderliggende waarde. Het is weliswaar geen garantie voor de toekomst, maar geeft iets van een indicatie. Als belegger bent u waarschijnlijk vooral geïnteresseerd in de volatility in de toekomst. Gelukkig is die er. Deze kan namelijk gedestilleerd worden uit de optieprijzen die nu op het scherm staan. Dit wordt de ‘implied volatility’ (IV) genoemd: een inschatting van de markt over de volatility van die onderliggende waarde. De bekendste volatility-index is de VIX, die komt later in dit artikel aan bod.


Een aantal eigenschappen van implied volatility

Implied volatility heeft een aantal eigenschappen en inzicht hierin helpt om de huidige situatie te duiden:

  • Naarmate de looptijd van de opties toeneemt, zal de implied volatility stabieler worden. Anders gezegd: hoe korter de looptijd, hoe extremer de implied volatility zich kan bewegen
  • Volatiliteit heeft de neiging om altijd terug te keren naar zijn gemiddelde (mean reverting)
  • In het algemeen heeft implied volatility de neiging te stijgen in een dalende markt en te dalen in een stijgende markt
  • Volatiliteit kan niet oneindig stijgen. Dit in tegenstelling tot een aandeel dat zou kunnen stijgen van $ 1 naar honderden dollars
  • Volatiliteit kan weliswaar laag zijn, maar geen nul. Er zullen altijd fluctuaties zijn ten opzichte van de koers van gisteren.

Volatility en looptijd

Implied volatility verschilt voor verschillende looptijden. De implied volatility van opties met een looptijd van 10 dagen is normaal gesproken anders dan van opties die nog 14 maanden lopen. Een van de waarnemingen is dat naarmate de looptijd toeneemt, de implied volatility stabieler is. Kortom, de implied volatility van een kortlopende optieserie kan veel extremer bewegen dan die van een langlopende optieserie. En dat is precies wat belangrijk is in de huidige markt, omdat er nu met name veel gehandeld wordt in de (zeer) kortlopende opties.


Volatility is ‘mean reverting’

Deze eigenschap houdt in dat er bij een onderliggende waarde een gemiddelde volatiliteit hoort. Let wel, de gemiddelde implied volatility van de opties kan dus wel per looptijd behoorlijk verschillen. Het is te kort door de bocht om te zeggen dat de gemiddelde implied volatility van index XYZ 17% is. Er kan een verschil tussen de implied volatility van kortlopende en langlopende optieseries zijn van vele procenten.


Volatility en marktbeweging

In het algemeen geldt dat stijgingen in de aandelenmarkten rustig verlopen. Dit in tegenstelling tot dalingen. Deze kunnen heftig zijn. Dit leidt ertoe dat de implied volatility in stijgende markten veelal daalt en vice versa.


Waarom is volatility belangrijk?

Een optieprijs bestaat uit (mogelijk) een intrinsieke waarde en tijdswaarde. De tijdswaarde wordt bepaald door de rente (kleine impact), het dividend (kleine impact), de looptijd (grote impact) en de volatility (nog grote impact). Als een onderliggende waarde veel beweegt – of als beleggers verwachten dat er veel beweging komt -, juist dan zijn beleggers bereid veel te betalen voor de tijdswaarde. Er is dus sprake van een hoge implied volatility (IV). Een voorbeeld om dit te illustreren:

  • Onderliggende waarde 400
  • Uitoefenprijs put 380
  • Looptijd 15 dagen
  • Implied volatility 28%
  • Premie 2,09
  • Delta -17

Als de IV zou stijgen naar 42%, wordt de waarde van de put 5,40 (en de delta stijgt naar -25). Als de IV 60% zou zijn, wordt de waarde van de put 10,35 (met een delta van -31). Deze waarden zijn berekend met het black-Scholes model.


De VIX

De bekendste volatility index is de VIX. Deze index geeft (real-time) weer wat de implied volatility is van de opties op de S&P500-index met een looptijd van 30 dagen. Het wordt ook wel de ‘angst barometer’ genoemd. Hoe hoger de stand van de VIX, hoe meer beleggers (blijkbaar) bereid zijn te betalen voor opties. En ze zijn hiertoe alleen bereid als ze angstig en/of onzeker zijn. Kijkend naar een ‘normale’ stand voor de VIX index, wordt het tricky. De schommelingen zijn namelijk enorm en daarom zegt dit gemiddelde dus niet alles. Op het moment van schrijven (24 maart 2026) noteert de VIX rond de 27%.

NLNL - Volatiliteit 1
Bron: Yahoo finance – Wekelijkse koersgrafiek van de VIX

De delta

De delta is een van de optiegrieken die inzicht geeft in wat de exposure in de markt op dit moment is. Simpel gezegd: een optiepositie met een positieve delta heeft baat bij een stijging van de onderliggende waarde (en andersom voor een negatieve delta). Nu zijn er twee notaties van delta’s. Bij de ene is de delta tussen de 0 en 1 en bij de ander tussen de 0 en 100. In dit artikel wordt gewekt met de tweede manier van noteren.

Voor het juiste begrip over wat de delta is vindt u hieronder de drie definities die er zijn van de delta:

  • Ten eerste vertelt de delta u hoeveel de optie in prijs zal veranderen als de onderliggende waarde met één euro stijgt. (De Delta van één aandeel is dus één)
  • Ten tweede geeft de delta de kans aan dat de optie in the money zal expireren
  • Tot slot geeft de delta aan wat het aandelen equivalent van een optie is. Dit wordt vooral door de professionele market makers gebruikt. Ze kunnen hiermee bepalen hoeveel aandelen ze moeten kopen om zich te hedgen als ze bijvoorbeeld callopties verkopen.

Gekochte call optiePositieve delta
Gekochte put optieNegatieve delta
Geschreven call optiePositieve delta
Geschreven put optieNegatieve delta

De delta van een optie is ongeveer 50 als de optie at-the-money is. Het enige dat we zeker weten is dat de Delta van de optie groter dan 50 is als de optie in-the-money is en kleiner dan 50 als de optie out-of-the-money is. Hoeveel deze afwijkt is afhankelijk van de mate van In of Out of the Money zijn, de looptijd en de volatility.


De delta is dynamisch

De delta positie verandert continu. U kunt op een bepaald moment een complexe optiepositie hebben die een delta van 0 heeft, maar als de onderliggende waarde € 0,50 beweegt is de kans heel groot dat uw delta positie niet meer nul is. De deltapositie is dus eigenlijk een momentopname die verandert in de tijd.


De delta en looptijd

Iets dat een hoop beleggers zich niet realiseren is de invloed van de looptijd op de delta van een optie. Wat u dient te onthouden is het volgende: naarmate de looptijd van de optie langer is, zal de delta meer richting de 50 gaan neigen. Stel een aandeel noteert € 100 en er is een call optie met een uitoefenprijs van 90 met een looptijd van een week en er is een call optie met uitoefenprijs 90 met een looptijd van vijf jaar. De delta van de optie met een kortere looptijd zal vrijwel 100 zijn. Dit betekent dat iedere euro beweging in de onderliggende waarde vrijwel één op één terug te vinden is in de prijs van de optie.

De 90 call met een looptijd van vijf jaar zal anders bewegen. Want denk hierbij nog even aan de tweede definitie. Deze definitie zei dat de delta de kans is dat deze optie op expiratie in the money zal zijn. En in vijf jaar kan er een hoop gebeuren.

De delta van de call optie met de langere looptijd is dus boven de 50 – hij is tenslotte in-the-money – maar niet heel veel. De delta van deze optie zou goed (maar) 55 kunnen zijn.

U ziet dus dat de korter lopende optie die in de money is vrijwel één op één beweegt met de onderliggende waarden en dat de langlopende optie veel minder hard meebeweegt.


Market maker versus particuliere belegger

Het hierna geschetste voorbeeld is een versimpeling van de werkelijkheid maar geeft in essentie aan wat er gebeurt als u, particuliere belegger, 25 call opties koopt met een delta van 40. (Deze call is dus licht Out-of-The-Money want de delta is kleiner dan 50.)

De kans is groot dat u deze koopt van een marketmaker. Hij zit dus 25 calls short en dit leidt tot een negatieve deltapositie van 1.000 voor de market maker. Hij zal zich indekken door 1.000 aandelen te kopen. Hij zit nu delta neutraal. Anders gezegd: hij zal zijn deltapositie hedgen.

Een andere manier om hiernaar te kijken is door de koper van de opties speculanten te noemen en de verkopers van de opties hedgers. Kortom, de speculant dekt zijn positie niet af waar een hedger dit wel zal doen.


Continue handel versus discontinue

In een wereld waarin er continue handel zou zijn, gaan de bewegingen theoretisch niet schoksgewijs. In de echte wereld echter is dit niet het geval.

Denk bijvoorbeeld aan economische cijfers met een grote markt impact, maar ook aan het feit dat de markt sluit. Wanneer deze de volgende dag weer opent, kan de opening fors afwijken van het slot van de voorgaande dag. Dit zou dus kunnen leiden tot een forse verandering van de deltaposities van de professie die in de (net geopende) markt gehedged moet worden. Als die opening lager is, zal er verkocht moeten worden om delta neutraal te blijven, oftewel extra verkoopdruk. (Als de professie premie short zit).

Gelukkig is voor de belangrijkste aandelenindex ter wereld, de S&P500, wel vrijwel continue mogelijkheid om te handelen. Er kan van maandag tot en met vrijdag vrijwel 24 uur per dag gehandeld worden in de mini-future die deze index volgt. Wat overblijft zijn twee belangrijke risico’s: het weekend met een potentiële gap-opening op maandag, en economische cijfers met een grote impact.


0DTE opties en hun potentiële impact

Hoe komt bovenstaande bij elkaar in de huidige markt? Er is een nieuwe groep beleggers bijgekomen die volop speculeren met opties met extreem korte looptijden. Op dit moment is de omzet in de Amerikaanse optiemarkt geconcentreerd in de kortlopende opties. 45% van de gehandelde opties expireren binnen 5 dagen. Een aparte groep daarbinnen zijn de 0DTE-opties (Zero Days To Expiry). De strategie die het publiek hanteert is het kopen van opties in de morgen en die dan in de loop van de dag weer (hopelijk met winst) te verkopen. Het leidt dus tot de situatie als hierboven geschetst: het publiek zit per saldo premie long en de professie zit per saldo premie short. En omdat de professie de deltapositie dynamisch zal willen hedgen, kan dit leiden tot een versterking van de ingezette beweging.



Over opties

Opties zijn risicovolle, complexe producten en vereisen kennis, beleggingservaring en in veel toepassingen een hoge risicoacceptatie. Wij adviseren u, voordat u in opties belegt, zich goed te informeren over de werking en risico’s en de kennis- en ervaringstoets te doorlopen. In de Gebruikersvoorwaarden van Saxo Bank vindt u hier meer informatie over in de Belangrijke Informatie Opties, Futures en Margin. Ook kunt u op de website van Saxo Bank het Essentiële-informatiedocument van de optie raadplegen waarin u wilt beleggen. U kunt alleen handelen in opties als u de Overeenkomst Derivaten heeft afgesloten. Opties zijn niet geschikt voor beginnende beleggers omdat het complexe beleggingsproducten zijn. Voor de geïnformeerde beleggers zijn opties mogelijk geschikt. Dit komt omdat opties niet alleen offensief ingezet kunnen worden maar ook defensief. Denk hierbij aan het kopen van puts ter bescherming of het gedekt schrijven van call opties dat enige buffer voor een neerwaartse beweging geeft. Voor gevorderde beleggers zijn opties geschikt omdat deze belegger in staat wordt geacht een juiste inschatting van de risico’s die behoren bij het beleggen in opties.

Gedurfde voorspellingen 2026

01 /

  • Nederland voert negatieve belastingtarieven in voor groene bedrijven

    Outrageous Predictions

    Nederland voert negatieve belastingtarieven in voor groene bedrijven

    Hans Oudshoorn

    Investor Coach SaxoAcademy

    De nieuwe belasting zorgt voor een ongekende investeringshausse, gevolgd door een groene bubbel.
  • AI-model wordt CEO

    Outrageous Predictions

    AI-model wordt CEO

    Charu Chanana

    Chief Investment Strategist

  • Samenvatting: Onze waanzinnige voorspellingen voor 2026

    Outrageous Predictions

    Samenvatting: Onze waanzinnige voorspellingen voor 2026

    Saxo Group

  • Dominantie dollar uitgedaagd door gouden yuan van Peking

    Outrageous Predictions

    Dominantie dollar uitgedaagd door gouden yuan van Peking

    Charu Chanana

    Chief Investment Strategist

  • Ondanks zorgen verlopen de tussentijdse verkiezingen in de VS soepel

    Outrageous Predictions

    Ondanks zorgen verlopen de tussentijdse verkiezingen in de VS soepel

    John J. Hardy

    Global Head of Macro Strategy

  • Iedereen aan de obesitasmedicijnen, zelfs huisdieren

    Outrageous Predictions

    Iedereen aan de obesitasmedicijnen, zelfs huisdieren

    Jacob Falkencrone

    Global Head of Investment Strategy

  • Dom AI-gebruik blijkt dure grap

    Outrageous Predictions

    Dom AI-gebruik blijkt dure grap

    Jacob Falkencrone

    Global Head of Investment Strategy

  • Quantum computing kraakt crypto

    Outrageous Predictions

    Quantum computing kraakt crypto

    Neil Wilson

    Investor Content Strategist

  • De beursgang van SpaceX opent buitenaardse markten

    Outrageous Predictions

    De beursgang van SpaceX opent buitenaardse markten

    John J. Hardy

    Global Head of Macro Strategy

  • Bruiloft Taylor Swift gooit wereldeconomie omver

    Outrageous Predictions

    Bruiloft Taylor Swift gooit wereldeconomie omver

    John J. Hardy

    Global Head of Macro Strategy

Klaar om te beginnen?

Een rekening openen doet u geheel online in drie eenvoudige stappen.

Beleggen kent risico’s, uw inleg kan minder waard worden.

De informatie op deze pagina is niet bedoeld als individueel beleggingsadvies of als een individuele aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. De beloning van de auteur van dit artikel staat/stond/zal niet direct of indirect in relatie (staan) met zijn specifieke aanbevelingen of standpunten. Ondanks het feit dat Saxo Nederland alle zorgvuldigheid in acht neemt bij het samenstellen en onderhouden van deze pagina's, en daarbij gebruik maakt van bronnen die betrouwbaar geacht worden, kan Saxo Nederland niet instaan voor de juistheid, volledigheid en actualiteit van de geboden informatie. Indien u zonder verificatie of advies gebruikmaakt van de verstrekte informatie, doet u dat voor eigen rekening en risico. Aan de informatie op deze pagina's kunnen geen rechten worden ontleend. Saxo Nederland is een handelsnaam van Saxo Bank A/S. Beleggen brengt risico’s met zich mee. Uw inleg kan minder waard worden. Meer informatie over de specifieke productrisico’s kunt u lezen op de productpagina’s. 

Saxo Nederland
Barbara Strozzilaan 310
1083 HN Amsterdam,
Nederland

Het hoofdkantoor van Saxo is gevestigd in Denemarken onder de naam Saxo Bank A/S. Saxo heeft een bankvergunning onder Deens recht, en Saxo Nederland werkt onder deze vergunning als haar Nederlandse bijkantoor.

Neem contact op met Saxo

Nederland
Nederland