ETP's onder de loep

Op de beurs verhandelde producten (ETP's) omvatten een reeks beleggingsinstrumenten, waaronder op de beurs verhandelde fondsen (ETF's), op de beurs verhandelde notes (ETN's) en op de beurs verhandelde grondstoffen (ETC's) die beleggers exposure bieden aan verschillende activaklassen

1. De meeste ETP-activa zitten in ETF's (Exchange Traded Funds). ETF's zijn een soort van beleggingsfondsen die een index, sector, grondstof of mandje activa volgen. Ze worden verhandeld op beurzen zoals aandelen en hebben meestal lagere kosten dan actief beheerde beleggingsfondsen. In de meeste gevallen is er sprake van fysieke replicatie van de onderliggende index. Dit betekent dat de onderliggende waardes daadwerkelijk gekocht worden door de uitgevende partij.
2. ETN's (Exchange Traded Notes) zijn seniore, ongedekte, niet-achtergestelde schuldpapieren die zijn uitgegeven door een bank. Ze volgen het totale rendement van een onderliggende index of benchmark, zoals een grondstoffenindex of aandelenindex, tegen zo laag mogelijke kosten. In tegenstelling tot ETF's houden ETN's geen activa aan; er vindt dus geen fysieke replicatie van de index plaats. Voor een aantal exotische indices zijn ETN's wel beschikbaar maar de ETF's (fysieke replicatie) niet.
3. ETC's (Exchange Traded Commodities) bieden blootstelling aan grondstoffen zoals goud, zilver en olie. Ze kunnen gedekt worden door de fysieke grondstoffen zelf (zoals bijvoorbeeld bij goud) of door onderliggende future-contracten.

De groei van ETP's weerspiegelt hun vermogen om goedkope, transparante toegang te bieden tot een reeks beleggingsstrategieën en activaklassen. Redelijk recent zijn daar de cryptovaluta ook bij gekomen en dit kan zowel in de vorm van een ETN als ETC

De aanhoudende instroom in ETP's, vooral ETF's, zal waarschijnlijk de verdere groei van de ETP-activa en de invloed op de onderliggende markten ondersteunen. Het zijn bijzonder populair beleggingsproducten onder zowel institutionele als particuliere beleggers. Hierbij voeren de ETF's boventoon van de drie. 

De voordelen en risico's van ETP's

Enkele belangrijke voordelen van ETF's, ETN's en ETC's zijn dat ze net als aandelen op beurzen worden verhandeld, dus ze zijn gemakkelijk toegankelijk, liquide en transparant. Ze hebben ook lage kosten omdat er geen fondsbeheerders zijn die de producten actief beheren. Er zijn echter risico's waar u zich van bewust dient te zijn

ETN's onderwerpen beleggers aan het kredietrisico van de uitgevende bank, wat betekent dat als de bank failliet gaat, beleggers hun hele belegging kunnen verliezen

ETC's hebben ook het tegenpartijrisico van de instellingen die de fysieke grondstoffen opslaan. Verder zal het aanhouden van een ETC kosten met zich meebrengen. Denk hierbij aan opslag en transport. 

Als de ETC gebruik maakt van futures kan dit een negatief effect hebben op het rendement. Dit heeft te maken met de prijsstructuur van de grondstof. Als deze ‘in contango’ is (prijzen in de toekomst zijn hoger dan nu), zal het – vaak maandelijks - doorrollen van de onderliggende futurepositie negatief zijn en ten koste gaan van het rendement. 

Daarnaast zijn er verschillende replicatiemethodes van de index. Bij fysieke replicatie worden de onderliggende aandelen werkelijk gekocht. Bij synthetische replicatie berust de ETP op een afspraak tussen de uitgevende partij van de ETP en een investeringsbank door middel van een swap. Hoewel gering, introduceert dat een tegenpartijrisico voor synthetisch gerepliceerde ETP's. 

Samengevat, hoewel ETN's en ETF's als op de beurs verhandelde producten enkele overeenkomsten delen, kunnen ETN's worden gezien als op swaps gebaseerde ETF's vanwege hun ongedekte schuldstructuur en blootstelling aan tegenpartijrisico. Beleggers moeten dit belangrijke verschil begrijpen voordat ze in ETN's beleggen. 

Hefboomwerking

Naast ‘gewone’ ETP's zijn er ook ETP's met hefboomwerking beschikbaar. Dit betekent dat de ETP de procentuele beweging van de onderliggende waarde met bijvoorbeeld factor twee of drie vermenigvuldigt

Een leveraged ETF die de Eurostoxx50 index volgt met een hefboom van drie resulteert dus in een waardestijging van 3% als de onderliggende index 1% stijgt. Let wel, dit mes snijdt aan twee kanten. Als de Eurostoxx50 in waarde daalt, daalt de leveraged ETP drie keer zoveel (in procenten). Uiteraard is het wel of niet leveraged zijn beschreven in de KID en is dit ook terug te vinden in de naamgeving van het product. U kunt leveraged ETP's doorgaans ook herkennen aan de naam, deze bevat termen zoals ‘2x Leveraged’ en ‘3x daily leveraged’. 

Marktverstoring?

Leveraged ETP's kunnen theoretisch financiële markten verstoren via het volgende mechanisme.

ETP's met hefboomwerking streven ernaar het rendement van een onderliggende index te vergroten, vaak met 2x of 3x, door gebruik te maken van financiële derivaten. Om hun hefboomdoelstellingen te bereiken, moeten deze ETP's hun portefeuilles regelmatig herbalanceren door effecten te kopen en verkopen. Dit constante herbalanceren kan de volatiliteit in de onderliggende effecten en indexen vergroten.

Bijvoorbeeld, een S&P 500 ETP met een hefboom van 3x moet meer aandelen kopen wanneer de S&P 500 stijgt om de hefboom van 3x te behouden, waardoor de opwaartse beweging van de markt wordt versterkt. Wanneer de S&P 500 daalt, moet het ETP aandelen verkopen om leveraged te blijven, wat de neerwaartse beweging van de markt versnelt. Deze herbalanceringseffecten worden versterkt door de grote omvang van ETP's met hefboomwerking.

Het herbalanceren van ETP's met hefboomwerking kan ook de marktliquiditeit belasten en bid-ask spreads vergroten, vooral in volatiele markten. Wanneer ETP's met hefboomwerking tegelijkertijd dezelfde effecten moeten verhandelen, kan dit leiden tot "ETF-arbitrage" die profiteert van prijsverschillen tussen het ETP en de onderliggende effecten. Deze arbitrageactiviteit versterkt de volatiliteit en vermindert de liquiditeit.

Samengevat kunnen leveraged ETP's de markten destabiliseren via een vicieuze cirkel van herbalanceringseffecten, verminderde liquiditeit, prijsdislocaties en geschokt beleggersvertrouwen. Hoewel leveraged ETP's handelsmogelijkheden bieden voor de korte termijn, pleiten hun complexe risico's en systemische effecten voor strengere regelgeving en beperkingen om potentiële schade aan de financiële stabiliteit te beperken

Conclusie

ETP's zijn veel voorkomende beleggingsproducten. De ETF is het meest populair, vanwege het rechttoe-rechtaan karakter, de vaak grote spreiding, de lage kosten en het beperkte risico (buiten het marktrisico). De belegger die besluit om te beleggen in ETN's of ETC's dient zich te realiseren dat daar – weliswaar kleine – andere risico’s aan verbonden zijn. Dit alles neemt niet weg dat ETP's bij kunnen dragen aan een goed gediversifieerde beleggingsportefeuille. 

Beleggen kent risico's, uw inleg kan minder waard worden.