Obligaties zijn terug: wat betekenen de hogere rentes voor beleggers?

Wat u moet weten:

• De obligatierentes zijn fors gestegen, waardoor vastrentende beleggingen opnieuw relevanter worden voor beleggers die op zoek zijn naar inkomen, diversificatie of meer stabiliteit in hun portefeuille.
• Nu de rendementen weer hoger liggen, staan obligaties opnieuw op de radar van beleggers. Hun plaats in een portefeuille hangt af van factoren zoals levensfase, inkomensbehoeften en de bereidheid om rente- en inflatierisico te dragen.
• Maar hogere rentes betekenen niet automatisch dat u volop moet inzetten op langlopende obligaties. Inflatie, olieprijzen, overheidsuitgaven en verdere verstrakking door de Federal Reserve kunnen de rentes hoog houden of zelfs verder doen stijgen.

Waarom obligaties opnieuw in de belangstelling staan

De obligatierentes zijn opnieuw fors gestegen, waardoor vastrentende beleggingen weer nadrukkelijk op de radar van beleggers verschijnen.

Gedurende een groot deel van het voorbije decennium boden obligaties relatief weinig rendement. Beleggers moesten vaak meer aandelenrisico nemen, uitwijken naar krediet van lagere kwaliteit of andere inkomstenbronnen zoeken om een aantrekkelijk rendement te behalen. Dat evenwicht is veranderd.

Het rendement op de Amerikaanse tienjaarsstaatsobligatie is opnieuw boven 5% uitgekomen na een nieuwe verkoopgolf op de wereldwijde obligatiemarkten. De Federal Reserve heeft bovendien voor het eerst in meer dan drie jaar de rente verhoogd tot 3,75 à 4,00%, terwijl ze aangaf dat inflatie een aandachtspunt blijft en verdere renteverhogingen mogelijk zijn. Hogere olieprijzen, een veerkrachtige economie, hardnekkige inflatie en bezorgdheid over de overheidsschuld hebben allemaal bijgedragen aan een opwaartse druk op de langetermijnrente.

Voor beleggers rijst daardoor een belangrijke vraag:

Als obligaties vandaag ongeveer 5% opleveren, is het dan tijd om ze opnieuw een plaats in de portefeuille te geven?

Door de recente stijging van de rente kunnen beleggers opnieuw meer inkomsten halen uit kredietwaardige obligaties dan gedurende een groot deel van de periode na de financiële crisis. Dat betekent niet dat de rente haar piek heeft bereikt of dat obligatiekoersen niet verder kunnen dalen, maar het maakt het uitgangspunt wel aantrekkelijker.

Een korte opfrissing over obligaties

Een obligatie is in essentie een lening aan een overheid of bedrijf. In ruil ontvangt de belegger doorgaans rentebetalingen, terwijl het oorspronkelijke bedrag op de vervaldag wordt terugbetaald, op voorwaarde dat de uitgever aan zijn verplichtingen kan voldoen.

Obligatiekoersen en rentes bewegen doorgaans in tegenovergestelde richting. Wanneer nieuwe obligaties een hogere rente bieden, worden bestaande obligaties minder aantrekkelijk en daalt meestal hun marktwaarde. Wanneer de marktrente later daalt, kunnen bestaande obligaties juist in waarde stijgen.

Hoe obligaties kunnen passen bij verschillende levensfases

Begin van de carrière: evenwicht en kortetermijndoelen

Voor jonge beleggers met een lange beleggingshorizon blijven aandelen doorgaans de belangrijkste motor voor vermogensopbouw op lange termijn. Obligaties kunnen wel een rol spelen voor geld dat binnen enkele jaren nodig kan zijn en kunnen de afhankelijkheid van aandelenmarkten verminderen.

Het is belangrijk om er niet van uit te gaan dat obligaties altijd stijgen wanneer aandelen dalen. Aandelen en obligaties kunnen ook samen verliezen lijden, vooral wanneer de inflatie hoog is en centrale banken de rente verhogen. Diversificatie kan de afhankelijkheid van één bron van rendement beperken, maar biedt geen garantie op bescherming in elke marktomgeving.

Midden in de carrière: beleggingen afstemmen op toekomstige doelen

Naarmate financiële doelen concreter worden, kunnen obligaties nuttiger worden. Schoolkosten, de aankoop van een woning, een sabbatjaar of een andere grote uitgave hebben vaak een redelijk duidelijke tijdshorizon.

Wie verwacht binnen vijf jaar geld nodig te hebben, kan bijvoorbeeld obligaties overwegen met een looptijd die aansluit bij dat doel, in plaats van het volledige bedrag bloot te stellen aan aandelenmarktrisico.

De kanttekening blijft inflatie. Door de vervaldatum van een obligatie af te stemmen op het moment waarop het geld nodig is, krijgt een belegger meer zekerheid over het nominale bedrag dat beschikbaar zal zijn. Dat betekent echter niet dat de koopkracht behouden blijft. Als de inflatie hoger uitvalt dan verwacht, kan de toekomstige kost van het doel sneller stijgen dan de waarde van de obligatieopbrengst.

Vlak voor pensioen: bouwen aan voorspelbare kasstromen

Obligaties worden vaak belangrijker naarmate het pensioen nadert, omdat ook de doelstelling van de portefeuille verandert. Groei blijft belangrijk, maar bescherming van opgebouwd vermogen en voorbereiding op toekomstige uitgaven krijgen meer gewicht.

Een obligatieladder kan daarbij helpen. In plaats van één obligatie te kopen, spreidt een belegger de investering over verschillende obligaties met uiteenlopende vervaldata. De vrijkomende middelen kunnen vervolgens worden gebruikt voor uitgaven of opnieuw worden belegd.

Het voordeel is meer zichtbaarheid op wanneer kapitaal beschikbaar komt. Risico's verdwijnen echter niet, want inflatie-, krediet- en renterisico blijven een rol spelen.

Pensioen: uitgaven ondersteunen zonder groeipotentieel op te geven

Gepensioneerden hebben vandaag behoefte aan inkomsten en liquiditeit, maar een pensioen kan tientallen jaren duren. Daarom blijft blootstelling aan langetermijngroei belangrijk.

Obligaties kunnen helpen om een deel van de verwachte uitgaven te financieren en de noodzaak verminderen om aandelen te verkopen tijdens een marktcorrectie. Tegelijk kan een te grote focus op vastrentende obligaties leiden tot inflatierisico, omdat de reële waarde van die toekomstige betalingen kan afnemen.

Voor veel gepensioneerden vormen obligaties daarom een aanvulling op groeigerichte beleggingen, eerder dan een vervanging ervan.

Inkomstengerichte beleggers: op zoek naar meer voorspelbare inkomsten

Kortlopende en middellanglopende staatsobligaties, evenals bedrijfsobligaties van hoge kwaliteit, kunnen regelmatige inkomsten opleveren zonder hetzelfde marktrisico als aandelen.

Nu de rentes hoger liggen, is er bovendien minder noodzaak om uit te wijken naar krediet van lagere kwaliteit puur om extra inkomsten te genereren. De obligatie met het hoogste rendement is zelden automatisch de beste belegging, omdat die extra rente meestal een vergoeding is voor bijkomend krediet-, liquiditeits- of renterisico.

Waar kunnen beleggers vandaag terecht?

Welk segment van de obligatiemarkt het meest geschikt is, hangt af van het doel van de belegger.

1. Kortlopende obligaties

Deze kunnen geschikt zijn voor beleggers die vooral stabiliteit en liquiditeit belangrijk vinden. Ze zijn minder gevoelig voor schommelingen in de marktrente, al bestaat wel het herbeleggingsrisico wanneer de rente lager ligt op het moment dat de obligaties vervallen.

2. Middellanglopende obligaties

Middellange looptijden kunnen een evenwicht bieden tussen inkomsten en renterisico. Ze laten beleggers toe om aantrekkelijke rentes voor langere tijd vast te leggen dan bij cash of kortlopende obligaties, zonder de volledige volatiliteit van zeer langlopende obligaties te moeten dragen.

Voor veel beleggers die opnieuw een positie in obligaties willen opbouwen, kan dit een interessant kernsegment zijn.

3. Langlopende obligaties

Langlopende obligaties profiteren doorgaans sterker wanneer de rente daalt, maar krijgen ook harder klappen wanneer de rente verder stijgt. Ze zijn daardoor gevoeliger voor verwachtingen rond inflatie, economische groei en het toekomstige rentebeleid.

Daardoor vormen ze eerder een actieve keuze binnen een obligatieportefeuille dan simpelweg een versie met hoger rendement van kortlopende obligaties.

4. Staatsobligaties

Staatsobligaties van hoge kwaliteit kennen doorgaans een lager kredietrisico en kunnen zorgen voor liquiditeit, inkomsten en een defensief element wanneer de economische groei afzwakt.

5. Bedrijfsobligaties

Bedrijfsobligaties van beleggingskwaliteit kunnen een hoger rendement bieden, maar die extra vergoeding gaat gepaard met kredietrisico. Als de economische omstandigheden verslechteren, kunnen kredietspreads oplopen en kunnen bedrijfsobligaties in waarde dalen.

Nu de rentes op staatsobligaties opnieuw aantrekkelijker zijn geworden, is er minder reden om agressief naar krediet van lagere kwaliteit uit te wijken puur om meer inkomsten te genereren.

6. Inflatiegelinkte obligaties

Inflatiegelinkte obligaties, zoals TIPS (Treasury Inflation-Protected Securities), kunnen helpen om de koopkracht te beschermen omdat hun hoofdsom meebeweegt met de inflatie.

Ze kunnen een nuttige aanvulling vormen op traditionele obligaties voor beleggers die vrezen dat de inflatie structureel hoger blijft dan in de jaren 2010.

Een eenvoudige leidraad

En wat met obligatie-ETF's?

Voor veel particuliere beleggers vormen obligatie-ETF's de eenvoudigste manier om blootstelling aan obligaties op te bouwen. Ze bieden in één transactie een brede spreiding over verschillende obligaties en kunnen net als aandelen op de beurs worden gekocht en verkocht.

Ze maken het bovendien eenvoudiger om een specifieke blootstelling te kiezen, zoals kortlopende staatsobligaties, bedrijfsobligaties van beleggingskwaliteit, inflatiegelinkte obligaties of langlopende staatsobligaties.

Er is wel een belangrijk verschil met een individuele obligatie. Een individuele obligatie heeft een vervaldatum, waardoor een belegger die de obligatie tot de eindvervaldag aanhoudt doorgaans meer zekerheid heeft over wanneer het kapitaal wordt terugbetaald. Een obligatie-ETF heeft meestal geen vaste eindvervaldag, omdat de onderliggende obligaties voortdurend worden vervangen wanneer ze vervallen.

Daardoor blijft de waarde van een obligatie-ETF gevoelig voor renteveranderingen en kredietspreads, zelfs voor beleggers die de ETF lang aanhouden.

Wie een obligatie-ETF selecteert, doet er daarom goed aan verder te kijken dan enkel het geadverteerde rendement en ook rekening te houden met:

• de duration, die aangeeft hoe gevoelig de portefeuille is voor renteveranderingen;
• de kredietkwaliteit, die inzicht geeft in het genomen kredietrisico;
• de gemiddelde looptijd, die aangeeft waar het fonds zich bevindt op de rentecurve;
• de valutablootstelling, vooral voor beleggers die in buitenlandse obligaties investeren;
• het uitkeringsbeleid, indien regelmatige inkomsten belangrijk zijn;
• de kosten en liquiditeit, die een impact kunnen hebben op het gerealiseerde rendement.

Obligatie-ETF's kunnen interessant zijn voor beleggers die een gediversifieerde blootstelling aan obligaties willen zonder zelf individuele obligaties te selecteren of op te volgen. Beleggers die een zeer specifieke toekomstige uitgave willen afstemmen op een bepaalde datum, kunnen echter eerder kiezen voor individuele obligaties of, waar beschikbaar, target maturity bond ETF's.

Wat zijn de belangrijkste risico's?

Hogere rentes hebben de aantrekkelijkheid van obligaties vergroot, maar obligaties zijn niet risicoloos.

Beleggers moeten onder meer rekening houden met:

• Renterisico: obligatiekoersen kunnen dalen wanneer de marktrente stijgt.
• Inflatierisico: vaste betalingen kunnen na verloop van tijd koopkracht verliezen.
• Kredietrisico: emittenten kunnen moeilijkheden ondervinden om hun schulden terug te betalen.
• Herbeleggingsrisico: de rente kan lager liggen wanneer kortlopende obligaties vervallen.
• Valutarisico: wisselkoersschommelingen kunnen het rendement op buitenlandse obligaties verhogen of verlagen.
• Liquiditeitsrisico: sommige obligaties kunnen tijdens stressperiodes moeilijker tegen een faire prijs verkocht worden.

Deze risico's verschillen aanzienlijk tussen de verschillende segmenten van de obligatiemarkt. Beslissen om in obligaties te beleggen is dan ook slechts de eerste stap. Looptijd, kredietkwaliteit, valuta en de eigen beleggingshorizon zijn minstens even belangrijk.

Wat u moet onthouden

De aantrekkingskracht van obligaties vandaag zit niet in de zekerheid dat de rente haar piek heeft bereikt. Ze zit in het feit dat hogere aanvangsrentes vastrentende beleggingen opnieuw relevant maken voor een brede waaier aan doelstellingen.

Jonge beleggers kunnen obligaties gebruiken om kortetermijndoelen los te koppelen van hun langetermijnblootstelling aan aandelen. Beleggers midden in hun carrière kunnen activa beter afstemmen op toekomstige verplichtingen. Wie het pensioen nadert of al met pensioen is, kan obligaties inzetten om voorspelbaardere kasstromen te creëren en minder afhankelijk te zijn van aandelenverkopen tijdens moeilijke marktperiodes.

De juiste obligatieallocatie vertrekt daarom best vanuit het doel van de belegger, en niet vanuit een voorspelling over de volgende vergadering van een centrale bank. Zodra het doel duidelijk is, worden keuzes rond looptijd, kredietkwaliteit en bescherming tegen inflatie een stuk eenvoudiger.