Voorkom de 7 belangrijkste beleggersfouten

Beleggers zijn mensen. En mensen maken fouten, dus beleggers ook. Maar gelukkig zijn mensen in staat om te leren van hun eigen fouten en die van anderen. De tak van de (economische/psychologische) wetenschap die het beleggersgedrag en financiële beslissingen van mensen bestudeert, wordt ‘Behavioral Finance’ genoemd. In dit artikel schets ik een aantal veelgemaakte beleggersfouten. Helaas is deze lijst niet uitputtend.

1. Zelfoverschatting
   Mensen hebben de neiging zichzelf te overschatten. Dat heeft hele goede kanten – denk aan de man op de maan – maar kan bij beleggen desastreuze gevolgen hebben. Het is belangrijk om een reële inschatting te kunnen maken van uw eigen capaciteiten. De markt is namelijk niets anders dan de mening van alle participanten uitgedrukt in een prijs. Wat brengt u mee om het beter te weten dan de markt? Wat is uw ‘edge’ (uw voordeel) ten opzichte van de andere participanten? En vergeet niet wie er allemaal actief zijn in de markt. Dat is niet alleen uw buurman, maar ook Warren Buffett, Goldman Sachs en professionele hedge funds.
2. Hindsight bias
   Achteraf is beleggen het eenvoudigste dat er is. Pas op dat u die gedachte vanaf ‘het nu’ naar de toekomst doortrekt. Zeker als de markt net een forse beweging heeft laten zien die u vooraf al ‘voorspelde’. Mensen zijn vooral geneigd om de keren te onthouden dat ze het goed gezien hadden. Daarbij vergeten ze – vaak onbewust - de keren dat ze het fout hadden. Beleggers schatten hun percentage ‘juiste inschatting van de markt’ daarom vaak te hoog in. En vanuit die overtuiging nemen ze nu positie in. Een manier om voor uzelf scherp te krijgen hoe goed u de markt kunt inschatten, is door iedere dag (iedere week, iedere maand) een voorspelling van de markt of individueel aandeel over een x-periode te doen. Schrijf dit ook neer en check het achteraf na. Voor veel beleggers is dit een exercitie die bijdraagt aan een realistischer kijk op de zaken.
3. Relevantie van nieuws
   Beleggers hechten veel waarde aan (het laatste) nieuws. Nieuws leidt vaak tot een overreactie in de onderliggende waarde. Theoretisch zou het zo moeten zijn dat een felle koersbeweging - als reactie op nieuws - stand houdt als er geen ander nieuws over dat fonds naar buiten gebracht wordt. In de weerbarstige beleggersrealiteit gebeurt dit zelden.
   U dient zich daarom af te vragen of u in staat bent om al het relevante nieuws voor een aandeel sowieso te verkrijgen, dit vervolgens juist weet te interpreteren en dan te handelen. Nieuws is zeker belangrijk maar geef het wel het juiste gewicht in uw beleggingsbeslissing.
4. Niet naar het geheel kijken
   Als ik aan een zaal beleggers vraag wie de historische kostprijs van zijn aandelen nog weet, gaan vrijwel alle vingers de lucht in. Dit betekent dat de beleggers niet naar de portefeuille als geheel kijken maar naar ieder aandeel afzonderlijk en op die manier ook hun portefeuille managen. Pas als er verkocht kan worden boven de historische aankoopprijs wordt er verkocht. Dit kan in de praktijk betekenen dat er beleggers zijn die jarenlang op hun stukken zitten in de hoop ze voor een hoger bedrag dan het aankoopbedrag te kunnen verkopen. Dat is geen portefeuillemanagement maar vechten op fondsregelniveau. En hoe kijkt u op 31 december naar uw beleggingsportefeuille? De kans is zeer groot dat u dan wel alleen naar de vermogenspositie kijkt. Als die hoger is dan op 1 januari, heeft u een positief beleggingsjaar gehad. Bovendien, als u de totale vermogenswaarde in de gaten blijft houden is het veel eenvoudiger om slecht presterende aandelen uit de portefeuille te verwijderen en deze te vervangen door meer kansrijke. 
5. Zoeken naar bevestiging
   Beleggers hebben behoefte aan bevestiging van hun denkbeelden. Dit is heel menselijk maar dit kan eenvoudig leiden tot rare situaties. We hebben het internet waarop iedereen zijn mening kan geven. Dit varieert van complottheorieën over de olieprijs tot de rol van de maanstand op de beurs. Dit betekent dat er altijd medestanders te vinden in uw visie op de markt. U vindt een medestander waardoor u gesteund wordt koppig vast te houden aan een verliesgevende positie. De oplossing is simpel: hou naast het subjectieve verhaal waarom dat ene specifieke fonds of index wel móet stijgen (of dalen), het objectieve rendement in de gaten. U kunt wel vinden dat een koersbeweging plaats moet vinden maar uw rendement vertelt of de markt dat ook vindt.
6. Mentaal boekhouden
   Dit is het denken in ‘geldpotjes’. De kans is groot dat u dat ook doet. Er is bijvoorbeeld een (spaar)potje voor later, een potje voor onverwachte uitgaven, voor vakantie en vul zo maar in. Eigenlijk heel bijzonder want de euro’s in ieder potje zijn identiek en inwisselbaar. Het komt zelfs voor dat mensen een spaarrekening hebben (met een hele lage rente) en tegelijkertijd een persoonlijke lening! Over de laatste betalen ze veel meer rente dan ze ontvangen op het spaargeld. Direct de lening aflossen is uiteraard het slimste om te doen.
7. Verliezers laten lopen
   Dit is een grote valkuil. Het niet willen verliezen is een van de belangrijkste drijfveren in het nemen van besluiten. Uit wetenschappelijke studie blijkt dat het goede gevoel dat 100 EUR verdienen op de beurs kleiner is dan het slechte gevoel van 100 EUR verliezen. Geld verliezen doet dus meer pijn dan het verdienen van geld aan positief gevoel oplevert. Dit leidt er in de beleggerspraktijk toe dat beleggers hun winsten te snel nemen en hun verliezers te lang laten lopen. En het adagium is juist: “Let your profits run and cut your losses short.”

Glashelder?

Dat zijn de valkuilen helaas niet. Ze zijn dikwijls subtiel en kunnen een mix zijn van verschillende valkuilen. Bovendien zijn irrationele denkfouten vaak een manier om ‘de rust in het hoofd’ te bewaren, maar objectief gezien niet het meest verstandig. Uiteraard is het voorkomen van deze denkfouten niet eenvoudig. Maar een gewaarschuwd mens, telt voor twee.